Themba Zwane had zijn leven lang gewacht op dit moment. Op 36-jarige leeftijd mocht de aanvallende middenvelder van Mamelodi Sundowns eindelijk debuteren op een WK. Zijn optreden duurde 23 minuten. Een oliedomme slaande beweging richting de Mexicaanse verdediger Roberto Alvarado kostte hem een rode kaart, en de FIFA besloot vervolgens hem voor drie wedstrijden te schorsen. Zijn WK is naar alle waarschijnlijkheid voorbij voordat het echt begonnen is.
Wie is Themba Zwane?
Themba Zwane is een van de meest geliefde voetballers in Zuid-Afrika. De aanvallende middenvelder, geboren op 16 maart 1990 in Soweto, bouwde zijn gehele carrière op bij Mamelodi Sundowns, de dominante club in de Zuid-Afrikaanse Premier Soccer League. In mei 2026 kroonde hij zijn clubcarrière met de winst van de Afrikaanse Champions League (CAF Champions League), de meest prestigieuze clubprijs op het continent.
Met 55 interlands voor Bafana Bafana is Zwane een van de meest gecapte spelers van zijn generatie. Zijn technische kwaliteiten, zijn vermogen om op kleine ruimtes te combineren en zijn scorend vermogen maakten hem jarenlang tot een van de meest gevreesde aanvallende middenvelders in Afrika.
Een leven lang wachten op het WK
Voor Zwane was dit WK meer dan een toernooi. Zuid-Afrika kwalificeerde zich als gastland voor WK 2010, maar Zwane was toen nog te jong voor de selectie. Daarna volgden jaren van teleurstelling: Zuid-Afrika slaagde er keer op keer niet in zich te kwalificeren voor het mondiale eindtoernooi.
Pas in 2026, op 36-jarige leeftijd, was het dan zover. Bondscoach Hugo Broos nam hem op in de selectie, mede op basis van zijn uitmuntende seizoen bij Sundowns, dat culmineerde in de CAF Champions League-titel. Voor Zwane was het een bekroning van een carrière die hij volledig in dienst had gesteld van het Zuid-Afrikaanse voetbal.
Minuut 84: de fatale fout
In de openingswedstrijd van het WK, Mexico 2-0 Zuid-Afrika in het Azteca-stadion, begon Zwane op de bank. Na een uur spelen mocht hij invallen voor Jayden Adams. Hij had dus nog 30 minuten om indruk te maken op het grootste podium van zijn leven.
In minuut 84 ging het mis. Zwane maakte uit het niets een slaande beweging richting de Mexicaanse verdediger Roberto Alvarado. De scheidsrechter miste het incident aanvankelijk, maar de VAR greep in. Na het bekijken van de beelden toonde de arbiter de rode kaart. Zwane verliet het veld met 23 minuten speeltijd op zijn WK-teller.
Het was al de tweede rode kaart voor Zuid-Afrika in die wedstrijd: eerder was ook Yaya Sithole weggestuurd. Mexico eindigde met tien man na de rode kaart van Cesar Montes. Maar de Mexicanen hadden de wedstrijd toen al beslist.
Drie duels schorsing: woede bij Broos
De FIFA besloot Zwane voor drie wedstrijden te schorsen, een straf die in Zuid-Afrikaanse voetbalkringen op grote verontwaardiging werd ontvangen. Door de schorsing mist Zwane:
- Tsjechië – Zuid-Afrika (donderdag 18 juni, Atlanta)
- Zuid-Afrika – Zuid-Korea (dinsdag 24 juni)
- Een eventuele knock-outwedstrijd
Bondscoach Hugo Broos stak zijn woede niet onder stoelen of banken: “Drie wedstrijden schorsing. Dat is veel, veel, veel te streng. Ik ben het er niet mee eens. Het frustreert mij.” De 74-jarige Belg wees nadrukkelijk naar de situatie rond Lionel Messi, die in het duel met Algerije na een stevige overtreding slechts een gele kaart kreeg, waarna hij nog een hattrick maakte.
“Vooral als ik zie wat er bij Messi is gebeurd. Ik kan deze schorsing niet accepteren.”
Hugo Broos, bondscoach Zuid-Afrika
Broos omschreef de actie van Zwane zelf als minimaal: “Die rode kaart was overdreven. Themba legde gewoon zijn hand op de schouder van zijn tegenstander. Niets meer.” De Zuid-Afrikaanse voetbalbond kondigde aan in beroep te gaan tegen de straf.
De vergelijking met Messi
De verontwaardiging in Zuid-Afrika wordt versterkt door het contrast met de behandeling van Messi. In het duel Argentinië – Algerije maakte de Argentijnse aanvoerder een overtreding die door velen als een directe rode kaart werd beschouwd. De VAR greep echter niet in. Messi bleef op het veld, scoorde vervolgens drie keer en leidde Argentinië naar een 3-0 overwinning.
Het verschil in behandeling, drie duels schorsing voor Zwane, geen straf voor Messi, voelt voor Zuid-Afrika als een onrechtvaardigheid. Of het beroep succes heeft, moet de komende dagen blijken.
Een WK-carrière van 23 minuten?
Voor Zwane is de situatie bijzonder pijnlijk. Zijn contract bij Mamelodi Sundowns loopt na dit seizoen af. Op 36-jarige leeftijd is de kans klein dat hij ooit nog een WK zal meemaken. Zelfs als Zuid-Afrika erin slaagt de knock-outfase te bereiken, wat gezien de stand in Groep A (Mexico en Zuid-Korea aan kop, Tsjechië en Zuid-Afrika zonder punten) al een wonder zou zijn, mist Zwane ook die eerste ronde.
De rekensom is hard: als Zuid-Afrika niet doorstoot, eindigt het WK van Themba Zwane na 23 minuten speeltijd. Een carrière vol toewijding, 55 interlands, een CAF Champions League-titel, en dan dit.
Broos reageerde op de kritiek op zijn persoon met de hem kenmerkende droge humor: “Toen wij ons kwalificeerden, wilde men voor mij een standbeeld oprichten. Ik heb toen voorgesteld dat ze er een van hout zouden maken. Dat kan men gemakkelijk verbranden. Dat is wat nu gebeurt.”