Noorwegen staat in de kwartfinales van het WK, waar ze Engeland treffen voor een plek in de laatste vier.
Ståle Solbakkens ploeg bereikte de knock-outfase als groepstweede, met twee zeges in drie wedstrijden. De enige nederlaag viel in de laatste groepswedstrijd tegen Frankrijk, maar Solbakken had al flink geroteerd met de kwalificatie op zak.
Dat bracht Noorwegen in de achtste finales tegenover Ivoorkust, waarbij Erling Haaland in de 86e minuut de winnende treffer maakte. Vervolgens troffen ze Brazilië, en opnieuw was Haaland de held: hij scoorde twee keer en schakelde de vijfvoudig wereldkampioen uit.
Noorwegen is opnieuw lichte underdog in de kwartfinale tegen Engeland. Maar kan het opnieuw voor een verrassing zorgen?
Rotaties in balbezit
Noorwegen wil wedstrijden controleren met balbezit. Het doel is om de pressing van de tegenstander te manipuleren en oplossingen te vinden om het spel te beheersen.
Het was een tactiek die Brazilië in de achtste finales verraste. Vinícius Júnior werd achteraf gevraagd of hun plan was om Noorwegen de bal te laten hebben.
“Nee, dat was helemaal niet ons plan. Noorwegen verraste ons. Ze bewogen heel goed, ze controleerden het spel, zoals Ødegaard altijd doet.”
Ødegaard is cruciaal voor de manier waarop Noorwegen speelt. Zijn rol als allesomvattende middenvelder stelt Noorwegen in staat de pressing van de tegenstander te manipuleren.
De Arsenal-middenvelder, die vaak als aanvallende speler wordt gezien, zakt diep terug om de pressing van de tegenstander te testen en geeft Noorwegen daarmee een numeriek overwicht in de opbouw. Dat stelt de tegenstander voor een dilemma.
Volg je Ødegaard en ga je man-op-man drukken? Of laat je Noorwegen de extra man in de opbouw hebben?
Als de tegenstander Ødegaard niet volgt, domineert Noorwegen makkelijker het balbezit met die extra speler, een +2 als je de keeper meerekent in de diepe opbouw, wat de pressing van de tegenstander vaak neutraliseert. Dat overkwam Brazilië: de Seleção kon de pressing niet afstemmen doordat Ødegaard terugzakte.
Noorwegen is een nachtmerrie om tegen te drukken. Volg je niet, dan geef je ze de +1 in de opbouw, maar heb je een -1 in de voorste linie. Ga je wél vol drukken en probeer je de bal te veroveren, dan staat Haaland vrij. En vrijwel elke trainer ter wereld weigert Haaland één-op-één te laten staan, ze kiezen liever voor een +1 in de laatste linie om dubbel te dekken op de spits.
Haalands dominantie
Zelfs zonder de bal te raken kan Haalands aanwezigheid in de laatste linie ploegen ervan weerhouden met overtuiging te drukken. Wanneer teams toch proberen Ødegaard agressiever te volgen, weet Noorwegen dat het vier-op-vier staat tegen de tegenstander achterin. Dan kiezen ze voor een directere aanpak over de pressing heen.
Op de weinige momenten dat Brazilië agressief probeerde te drukken, vond Noorwegen een directe bal op Haaland. Dat zorgde voor chaos en stelde Noorwegen in staat aanvallen uit het niets te creëren.
Om dezelfde reden is Haaland een van de gevaarlijkste omschakelingsdreigers ter wereld. Verdedigers kunnen hem in die situaties moeilijker dubbel dekken.
Dat was te zien bij Haalands eerste goal tegen Senegal in de groepsfase: hij liep uit in de omschakeling, ontving een steekpass en stond oog in oog met de keeper om de bal rustig binnen te schuiven.
Maar wat Haaland misschien wel tot de meest verwoestende doelpuntenmaker in het voetbal maakt, is zijn aanwezigheid in het strafschopgebied.
De 25-jarige beschikt over een elitaire beweging, met een wereldklasse begrip van ruimte en timing. Zijn eerste goal tegen Brazilië was daar een perfecte illustratie van. Hij hield aanvankelijk afstand van Gabriel net buiten het strafschopgebied.
Door bijna te lijken te ontspannen en kleine, trage stappen richting het zestienmetergebied te zetten, suste Haaland Gabriel in slaap. Op het moment dat Gabriel wegkeek om de speler te controleren die de voorzet gaf, had Haaland al zijn beweging ingezet. Hij arriveerde met vaart voor de verdediger, steeg boven hem uit en kopte de bal in het doel voor de 1-0.
Pressing en rustdefensie
Zonder bal probeert Noorwegen bij doeltrappen van de tegenstander te drukken vanuit een 4-1-3-2 diamantvorm. Ze zijn agressief, maar houden altijd een +1 in de defensieve linie.
Terwijl ze de bal naar één kant dwingen, schuiven de drie aanvallende spelers mee om de dubbele pivot en de balzijdige back te dekken. Dat stelt de controlerende middenvelder in staat de defensieve linie te dekken, maar ook een centrale speler te volgen als die buiten de pressingvorm roteert.
De achterste vier van Noorwegen blijft daardoor intact, wat een +1 oplevert en minder ruimte laat voor de tegenstander om met steekpasses door te breken.
Eenmaal dieper ingezakt neemt Noorwegen een 4-1-4-1 / 4-5-1 midblock aan. Ødegaard kan naar voren springen om er een 4-4-2 van te maken, afhankelijk van de opstelling van de tegenstander.
Dat stelt Noorwegen in staat het centrum te beschermen en ploegen te dwingen om hun blok heen te spelen via de flanken, waar ze worden opgevangen door een dubbele dekking van de balzijdige vleugelspeler en back.
Noorwegen heeft echter een zwak punt in de rustdefensie: de rotaties op het middenveld kunnen hen kwetsbaar maken. Doordat de backs vaak naar voren komen, met name Julian Ryerson rechts, kunnen de drie resterende verdedigers worden blootgesteld aan omschakelingen als middenvelders worden betrapt op de bal tijdens hun rotaties.
Dat was meerdere keren te zien tegen Brazilië, maar Carlo Ancelotti’s ploeg slaagde er gelukkig voor Noorwegen niet in daar gebruik van te maken.
Noorwegen wordt ongetwijfeld een zware test voor Engeland. Tuchel staat voor de taak een spelplan te bedenken dat de dreiging van Noorwegen neutraliseert, terwijl hij tegelijkertijd de zwaktes in de Noorse pressing en rustdefensie kan uitbuiten.